De meest bizarre Kerst ooit

In de afgelopen week heb ik een drietal blogs geschreven die de eerste wereldoorlog, de Grote Oorlog, eens wat beter bekeken. Dat heb ik gedaan omdat de eerste wereldoorlog bij veel Nederlanders een onbekende oorlog is. Alhoewel ik me daarover lang genoeg heb kunnen opwinden, kunnen jullie het verhaal van Gavrilo Princip hier en de verhalen over het Duitse Schlieffenplan hier (1) en hier (2) teruglezen.

Vandaag komt een blog over hoe er Kerst gevierd werd in de loopgraven, hoe de hoge officiëren daar helemaal niet blij mee waren en hoe de Duitsers toch iets wonnen:

De meest bizarre Kerst ooit

In de loopgraven was het koud. Zonder verwarming, zonder dat je uberhaubt binnen was, een dak boven je had, kon de temperatuur snel afdalen naar een kleine min tien graden. De Engelse soldaten wilden niets liever dan naar huis, om bij hun familie te zijn en de Duitse troepen evenzo. Toch bevolen hun generaals en hoge officiëren dat ze moesten blijven. De hoge omes in het leger zaten overigens ver van alle beschietingen in een commandopost in een heerlijk bed naast een kachel te slapen... Dit was Kerstavond 1914.

Bij de normale inspectie van de Duitse linies viel een Engelse soldaat wat op. Overal begonnen rond de loopgraven van de Duitsers lichtjes te branden. De soldaat waarschuwde een ander en al gauw lag de gehele Engelse linie voorzichtig spiedend te kijken naar de kaarsjes bij de overburen. Opeens klonk een gitaar en de Duitsers begonnen te zingen: 'Stille nacht, Heilige nacht. Gottes Sohn...'

De Engelsen stonden versteld. Ze luisterden vol verbazing naar het Kerstlied en de lichtjes die over de gehele loopgraaf flakkerden. Toen het lied uit was klonk er een stem: 'En nu jullie, Bobby's!'
De Engelse soldaten keken elkaar aan en opeens begon er één te zingen: 'O Holy Night...' Langzaam vielen steeds meer soldaten hem bij en even later zongen alle Engelse soldaten ook uit volle borst. Na het lied werd de beurt weer overgegeven aan de vijand die ook weer een lied zong.
Na een gezang heen en weer sloten de Duitsers af met het zingen van het volkslied. Enkele Engelse soldaten kregen zelfs tranen in hun ogen. De Duitse hymne galmde over het niemandsland tussen beide loopgraven in.

Een stem riep: 'Komen jullie bij ons, Bobby's? Dan vieren we Kerst samen!' De Engelse soldaten, geschokt door de wens, riepen al gauw dat de Duitsers maar bij hen moesten komen. Even later kwam er een Duitser over de het niemandsland gelopen, gevolgd door vele van zijn kameraden. Ze namen eten en drank mee.
Samen vierden ze Kerst. Engelse en Duitse soldaten gebroederlijk bij elkaar. Eten werd rondgedeeld, drank werd rondgegeven... 'Life and let life,' Leven en laten leven.
Cadeaus werden uitgedeeld aan elkaar. Er werd een kerstboom omgehakt en werd bij de loopgraven neergezet en er werden plannen gemaakt om een voetbalwedstrijd de dag erna te houden.
Aan het eind van de avond bedankten de soldaten elkaar en iedereen ging weer naar zijn eigen linie terug.
De avond viel, de nacht kwam en ging weer voorbij: een nieuwe ochtend.

Elf Duitse soldaten, zonder helm, stonden al te wachten in het niemandsland. Elf Engelse soldaten kwamen er al gauw bij. Er werden twee doeltjes gemaakt, soldaten stonden door elkaar heen aan de zijlijnen... Een echte voetbalmatch, in het niemandsland tussen de Duitse en de Engelse soldaten. En ook al wonnen de Duitsers deze bizarre wedstrijd, voor niemand maakte het uit.
Behalve voor de generaals en de officiëren. Zij vonden het muiterij en hoogverraad.

Een dag later, 27 december 1914, kwamen de Duitse en Engelse troepen weer bij elkaar op het niemandsland. Ditmaal voor een andere klus. Gezamenlijk begroeven ze alle soldaten die al gestorven waren. In het begin waren de Duitse soldaten vooral bezig met hun eigen gevallen kameraden en de Engelsen evenzo. Maar enige tijd later werd er ook veel geholpen. Een Duitse priester zei de laatste woorden bij een Engelse soldaat. Het 'Onze Vader' klonk in het Engels bij een Duitse soldaat. Samen. Gebroederlijk.

Een dag later was er voor beide kampen niets meer aan de hand. De orders waren duidelijk. ze waren weer vijanden. Maar die Kerst zouden ze nooit meer vergeten.

---

Dit gebeurde vooral met de Saksische en Beierse soldaten aan de ene kant en de Engelsen aan de andere kant. De Pruisische, Franse en Belgische soldaten deden vrijwel niet mee.
Ook in 1915 kwamen dit soort taferelen voor. Wel was het toen verboden door de legerleiding (doodstraf) maar omdat de legerleiding toch bijna nooit aan het front aanwezig was... het gebeurde gewoon weer.
In 1916 werd het wederom verboden, ditmaal waren legerleiding aan beide kanten aanwezig. De orders waren simpel: schiet iedereen neer die zich in het niemandsland begeeft. Dit jaar, evenals het jaar daarop, was er geen Kerstbestand.

Volgende keer meer.

De kunst van het filmkijken

Als jullie me de afgelopen weken een beetje gevolgd hebben, weten jullie dat er best wat dingen langsgekomen zijn. Naast een verscheidenheid aan nieuwe blogs, voornamelijk over de eerste wereldoorlog en 4/5 mei, heb ik ook vele films mogen en kunnen kijken. Het mogen is niet nieuws, films kijken mag best, maar de tijd ervoor vinden is iets anders.

De afgelopen week had ik vakantie en dus ook tijd om films te kijken. En er lag al een flink rijtje op me te wachten, waarnaar ik ook best uitkeek. Nu beken ik direct dat er films tussen zitten die ik enkel kijk omdat ik de desbetreffende boeken ook gelezen heb, films waarvan mij verteld werd dat ik ze vast erg leuk zou vinden en films die mij leuk leken. Snel even een overzichtje:

Koning van Katoren:
Alhoewel het jaren geleden is dat ik het boek gelezen heb, wilde ik deze film niet missen. Ik kreeg deze als cadeau van de kinderen op de school in Leek en moet eerlijk bekennen dat ik onder de indruk was van een Nederlandse film. Dat gebeurt me niet vaak! Het is goed in beeld gebracht, het verhaal loopt goed en de chemie tussen de hoofdrolspelers Stach en Kim druipt van het scherm. 8/10 punten. En dat voor een Nederlandse film!

Standing Up:
Gebaseerd op het boek van Brock Cole 'The Goats' is deze film een aanrader voor iedereen. Het gaat over twee kinderen die door leeftijdsgenoten op een eiland alleen worden achtergelaten - als grap. De volgende dag willen de anderen hen weer ophalen, niet beseffende dat het tweetal zelf al weggegaan is. Een rol voor Val Kilmer is ook weggelegd in de film, een rol die past bij zijn uiterlijk :) 6/10 punten.

Pitch Perfect:
De strijd tussen a capella bands in beeld gebracht. Alhoewel ik best wat a capella muziek gehoord heb, is dit toch wel erg leuk gedaan. Het is niet direct een superfilm, dat geef ik eerlijk toe, maar het heeft wel leuke momenten. Rebel Wilson is het lichtpuntje van deze film, de Australische comédienne geeft de film extra smaak. 7/10 punten.

Les Misérables:
Alhoewel ik deze film al in de bioscoop heb gezien en tevens zowel het boek van Victor Hugo gelezen en de musical gezien heb, blijft dit erg mooi. Oké, de cast zingt lang niet zo mooi als de musicalsterren, maar de rollen van Eponine - gespeeld door Samantha Barks, ook in de musical - en Colm Wilkinson in de rol van de bisschop (waar hij in de musical zelf Jean Valjean speelde) zijn uitmuntend. De liedjes 'on my own' en 'empty chairs and empty tables' zijn hits. 8/10 punten.

Twilight Saga: Breaking Dawn 1&2:
Stephenie Meyer heeft mooie boeken geschreven. De gehele Twilight-saga en zeker ook 'the Host' zijn aanraders. De films daarentegen vind ik iets minder. Het beeld dat ik in mijn hoofd had bij deze films - één boek maar overigens - was anders, meer bijzonder. Toch heb ik beide films wel afgekeken. En ja, nog steeds vind ik Alice het meest bijzondere karakter uit de film. 7/10 punten.

Ook zag ik nog Dreamgirls, Mamma Mia!, the Hunger Games - ook al zo'n leuke overigens - Hugo en Hanna. Films kijken is mooi en de kunst is het om zonder vooroordeel te kijken, hetgeen lastig is als je de boeken kent...

Laatst geziene films: Zie hierboven
Laatst gekochte cd: Wheelhouse - Brad Paisley
Laatst gelezen Boek: Necromancer - Michael Scott

50 Books - Vraag 17

We vliegen door de weken en met elke week die voorbij gaat weten we dat er een nieuwe vraag is van Petepel. En zo ook deze week: Vraag 17 is aan de beurt in de rij van #50Books-Challenge.

Vraag 17:

Hoe behandel jij je boeken?

Mijn boeken staan veelal netjes in één van de twee boekenkasten die ik bezit. De anderen liggen her en der verspreid in Nederland of de rest van de wereld. Of liggen in de dozen onder mijn bed. 

In mijn kast staan veelal series bij elkaar; een plank voor de ene schrijver en een plank voor een serie boeken over hetzelfde onderwerp... Veel staat erg netjes.

Alhoewel ik mijn boeken best wel wil uitlenen, ben ik stiekem toch wel bang dat mijn boeken beschadigd worden. Ik heb er een hekel aan als iemand in mijn boeken ezelsoren achterlaat. De wetenschap dat dit kan gebeuren zorgt er al voor dat ik bij de meeste boeken die ik uitleen een boekenlegger achterlaat. Dan weet ik dat het niet gebeurt. 

Bij boeken met een papieren hoes vraag ik meestal ook al of ze deze er wel af willen halen - dat klinkt logisch, maar niet iedereen doet het.

Paperbacks zijn nog erger. Om die fatsoenlijk te kunnen lezen, moet je haast wel de rug buigen. Zelf doe ik dat heel voorzichtig en nooit en te nimmer leg ik deze plat op de kop open. Altijd een boekenlegger erbij, zodat ik, mocht ik gestoord worden, deze netjes dicht kan doen - het liefst met nog een ander boek erop voor het gewicht.

En deze uit te lenen... Ik doe het wel, zo ben ik opgevoed, maar als ik echt een boek wil bewaren, krijg je deze waarschijnlijk niet...

Mijn boeken zijn me niet heilig, begrijp me goed. Maar ik wil wel dat ze netjes blijven.

Behalve als ik op vakantie ben. Dan wordt ik ineens een 'bookcrosser'. Afgelopen jaar heb ik nog een tweetal boeken laten liggen in Pingyao, China. Ook heb ik daar een ander boek meegenomen, dat ergens in Hong Kong is blijven liggen. Daar zit ik niet mee. Ondertussen liggen boeken van mij op verschillende plaatsen dus. Het zou wel leuk zijn om ze ineens ergens compleet anders weer terug te vinden. Vaak schrijf ik er wel een kleine boodschap in voor de volgende lezer(s). Wie weet. Volgend jaar in Nieuw Zeeland? 

Bevrijd... en nu?

Na op de vierde mei twee minuten stil gestaan te hebben bij alle mensen die in en na de tweede wereldoorlog gevallen zijn in oorlogsgebieden is het vandaag vijf mei. Bevrijdingsdag. De dag dat we de vrijheid vieren waar onze (voor)ouders voor gevochten hebben. Een dag die voor de jongeren vooral in het teken staat van het gratis festival dat op dertien plekken in Nederland gehouden wordt. Een goed initiatief om de jeugd betrokken te houden, alhoewel de nadruk niet ligt op de vrijheid, maar meer op andere zaken.

Toch wil ik nu vraagtekens zetten. Want nu we allemaal vrij zijn, wat gaan we nu doen?

Kijkend naar de afgelopen tien jaar merk ik steeds meer dat Nederland zijn soldaten op andere bodems inzet om ook daar de vrijheid te garanderen. Nobel en een mooi streven. Geen bezwaar tegen dus.

Maar hebben jullie wel gekeken hoe het komt dat in de gebieden waar we heengaan oorlog is gekomen? Waarom vechten we in het ene land wel terwijl we het andere land, waar de mensen ons even hard nodig hebben, niet eens proberen te helpen?

Wat zijn de regels? Wie bepaald waar we wel en niet heengaan om de mensen te bevrijden? Ik heb een klein beetje de lijnen gevolgd van de afgelopen jaren. Slechts oppervlakkig, want de ware redenen kunnen we alleen maar raden. Gek genoeg vaak nog correct ook.

Wat is de reden dat we in Afghanistan gezeten hebben? Wie durft er een gok te doen? Het is allemaal erg simpel. Enkel geld heeft ons naar Afghanistan gebracht. Geld dat, goed meekijken, allemaal via Amerika onze kant op komt.

9/11, jullie weten het vast nog wel, en de toenmalige president Bush viel al aan voordat hij toestemming had van de Verenigde Naties. Het zij zo. We kunnen het verleden niet veranderen, enkel de toekomst.

Wij zijn mee gaan doen om de simpele reden dat a) Amerika ons handelsverdragen beloofden (geld) en b) we anders buitengesloten werden van belangrijke vergaderingen (over macht (=geld) en olie (=geld)

Irak precies hetzelfde. Olie-inkomsten doen dus een heleboel voor het leger. Sterker nog: een voorraad olie kon wel eens de bron zijn van veel oorlogen.

Nogmaals: Vrijheid is iets wat we moeten koesteren. Niet vrijwillig oliehaarden aansteken om zo er een slaatje uit te willen slaan.

En het belangrijkste: Het verleden kunnen we niet veranderen. De toekomst wel!

Stil om me heen

Eén dag in het jaar zijn we allemaal twee minuten stil. Jong en oud, man en vrouw, Nederlander of medelander; het maakt niet uit. Tweemaal zestig tellen stil. Al 68 jaar gebeurt dit, ieder jaar opnieuw.

We zijn stil. Stil om te denken en te overpeinzen wat we eigenlijk allemaal kunnen en mogen. Stil om te gedenken wie dat allemaal voor ons gedaan hebben. Stil om te geloven dat we allemaal deze vrijheid hebben. Stil om te genieten, stil om te vertrouwen.

Stilte waarin we samenzijn. Iedereen in Nederland is stil.

We zijn samen in die stilte. We zijn één. Van de koning tot aan een klein meisje wat met d’r vader op de Dam staat. Niemand kan op dat moment alleen zijn. Laat dan ook niemand alleen zijn. Zoek elkaar op om niet alleen stil te zijn, maar samen.

Er gaan al jaren stemmen op om deze stilte te stoppen. ‘Het is niet van onze tijd’, zeggen ze. Snappen ze niet dat het juist alles te maken heeft met onze tijd? Onze manier van leven komt door hen! Mijn stilte tegen die mensen spreekt boekdelen. Het maakt hen stil.

Die stilte is oorverdovend. Het roept, het maakt lawaai en is verbijsterend. In de stilte hoor je de geluiden uit de oorlog terugkomen. De opofferingen, het lijden en sterven van miljoenen onschuldige mensen.  Sta JIJ er wel echt stil bij?

Veelal worden de twee minuten niet serieus genomen. Je staat er niet bij stil. Je gedachten dwalen weg van het echte stil zijn. De reden waarom je stil bent vergeet je zo gemakkelijk.

Dat is bij mij ook het geval. Ik vergeet zo snel waarom ik stil ben en bedenk wat ik later ga doen. Ik zoek andere dingen om mezelf bezig te houden, niet de stilte zelf.

Dit keer is het anders. Dit keer bereid ik me voor. Dit keer ben ik echt bezig met vier mei. Ik herdenk de gevallenen en vier de stilte in stilte.

Doe je met me mee? Zie bijvoorbeeld deze site. 

Hoe gebruik jij de twee minuten?

...en hoe de geallieerden dat tegen hielden(2)

Vandaag deel 2 in de serie over het befaamde Schlieffenplan van Alfred - de Pruisische aanvaller - van Schlieffen. Hier kan je deel 1 lezen (link) en daarnaast kan je hier het 'Broodje Kaas' verhaal van Gavrilo Princip lezen. Hij zette alles in beweging en startte daarmee min of meer de eerste wereldoorlog.

Ik raad wel aan om even het eerste deel te (her)lezen zodat je ineens weet wat er gebeurt. Ik vlieg namelijk direct het verhaal in, en het is wel zo makkelijk om te weten waar het over gaat...

Hoe de Duitsers de wereld in zes weken wilden veranderen...
En hoe de geallieerden dat tegen hielden.

Het Schlieffenplan

De Fransen wilden geen oorlog, sterker nog, ook zij wilden zich, net als Nederland, België en een heleboel andere landen, geheel afzijdig houden. Toch ging dat er bij de Duitsers niet in.

Op 1 augustus 1914 vielen de Duitsers Luxemburg binnen. Binnen een dag lag Luxemburg plat en waren de Duitse soldaten al bezig met het tweede deel van hun plan. Ze hadden contact opgenomen met de Belgen met het vriendelijke verzoek hen - de soldaten - vrij doorgang te geven door België.
De Belgen probeerden zich hier nog netjes van af te maken door simpelweg 'nee sorry, wij doen niet mee aan deze oorlog' te zeggen, maar dat accepteerden de Duitsers niet.

Op 2 augustus vroegen de Duitsers dit aan de Belgen. Een dag later waren de Fransen aan de beurt ('Wij willen auch oorlog mit du!') Eveneens werd de oorlog met België verklaard en op de vierde augustus vielen de Duitse soldaten België aan. Dit zorgde echter weer voor vele nieuwe spelers in het spel: in 1839 was het 'Verdrag van Londen' getekend waarin o.a. stond dat wanneer België zou worden aangevallen, de Engelsen hen zouden helpen.

(ter verduidelijking: Het verdrag van Londen was de scheiding van België en Nederland. Daarvoor hoorden onze zuiderburen nog bij ons kikkerland, daarna niet meer en werd zelfs de garantie gegeven door de Pruisen en de Engelsen dat wanneer de Belgen werden aangevallen, zij zouden helpen)

Het Duitse Schlieffenplan liet namelijk zien dat de troepen vrij vlot door België en Frankrijk moesten gaan (ze hadden slechts zes weken, weet je nog) en verwachtte dus ook geen tegenstand van de Fransen, laat staan van de Belgen. Jongens, veel fouter hadden ze het niet kunnen hebben.

Zonder teveel in details te treden - oorlog is al macaber genoeg - na zes weken waren de Duitsers België nog niet eens uit. Bij Ieper, een dorpje in zuid-België, werd zwaar gevochten en daar werden de loopgraven ook neergelegd.
Daarvoor werden in Luik, Gent, Brussel en ook Antwerpen zware gevechten geleverd. De kasseien worden van de wegen gehaald door de bevolking om de Duitse opmars te vertragen. Eveneens doen de Duitsers iets stoms: ze wilden wraak en schoten in Leuven 218 mensen zonder reden dood. De Engelsen gebruikten dit bij hun grote campagne om soldaten te recruteren. Eveneens werd in datzelfde Leuven de universiteitsbibliotheek verwoest, hetgeen eveneens tot grote ophef leidde.

De oorlog was begonnen. Volgende keer meer over onder andere de 'slag bij de Somme'.

---

Nederland had de mazzel, lees het goed: mazzel, dat de Duitsers ons land niet door hoefden te trekken. Anders hadden wij eenzelfde schade kunnen hebben als dat er daar kwam. Mogelijk komt het enkel en alleen door het werk van Pieter Cort van der Linden dat wij neutraal blijven. Daarvoor heeft hij echter weinig hulde gekregen.
Pieter Cort van der Linden was de minister-president ten tijde van de eerste wereldoorlog.

'Hoe de Duitsers de wereld in zes weken wilden veranderen' (1)

Na mijn vorige blog over Gavrilo Princip en zijn befaamde broodje kaas, gaan we vandaag verder met hoe zijn actie de wereld op zijn kop gezet heeft. Let wel: veel van de volgende gebeurtenissen zijn achter de schermen geweest en zijn pas (veel) later openbaar gemaakt, als dat al het geval is. Hoe dan ook - er blijft een groot speculatief randje aan hangen.

Voordat je verder leest even één simpele opmerking aan het begin. Alfred von Schlieffen was een Pruisische Duitser. Hij lijkt de zin 'Een aanval is de beste verdediging' verzonnen te hebben. Zoals alle Pruisen was ook hij gek op oorlog en schuwde deze niet. Maar dat terzijde. Leest u verder:

Hoe de Duitsers de wereld in zes weken wilden veranderen ...

Na de moord op Frans Ferdinand bleef het lang akelig stil in Oostenrijk-Hongarije. Achter de schermen was men druk bezig om antwoorden te krijgen op allerlei vraagstukken die hen kopzorgen brachten. Toch waren er niet alleen maar onderzoeken; de regering stuurde veel brieven naar onder andere bondgenoot Duitsland. Ook de Italianen kregen deze brieven, maar zij verkozen deze brieven te negeren.

Op 23 juli 1914 stuurde de minister van Buitenlandse zaken in Oostenrijk-Hongarije een ultimatum aan de Serviërs: Wij willen dat de zaak rondom de moord van Frans Ferdinand tot op de bodem wordt uitgezocht. Dat zullen onze agenten gaan doen en jullie claimen volledige verantwoordelijkheid voor wat er is gebeurd. (en nog meer: zie Juli-ultimatum op Wikipedia)

De Servische mensen zagen de bui al hangen, maar namen na anderhalve dag contact op met Wenen met de boodschap: 'Wij claimen verantwoordelijkheid voor de aanslag en we zoeken dit tot op de bodem uit. Met onze eigen agenten.'
Oostenrijk verbrak direct alle banden met zijn Servische buren en mobiliseerde het leger.

De Russen, Engelsen en Duitsers probeerden op 25 juli eerst tot een diplomatieke oplossing te komen, hetgeen binnen 12 uur van de tafel werd geveegd door de Duitsers.
Op 26 juli 1914 vroegen de Servische ministers hulp in van de Russen die spontaan accepteerde - 'Oorlog? Vechten? Alles om uit dit koude land weg te kunnen! ;) - maar de Oostenrijkse regering had dit al voorzien. De Duitsers waren al op de hoogte en hadden zelfs al hun toestemming gegeven voor een oorlog: een blanco cheque was al vergeven met daarop de onlosmakelijke steun voor hun land.

28 juli 1914: Oostenrijk-Hongarije verklaart de oorlog met buurland Servië. Een dag later beschiet artillerie al doelen in Servië. Servië mobiliseert zijn troepen diezelfde dag en vraagt bondgenoot Rusland hetzelfde te doen. Keizer Frans Jozef van Duitsland roept zijn neef, Tsaar Nicolaas de Tweede op om geen oorlog te starten, hetgeen wordt afgewezen. Duitsland en Rusland verklaren elkaar de oorlog.

De Duitsers hadden in een la al een plan liggen. Het 'Von Schlieffen-plan'. Een plan opgesteld door Alfred von Schlieffen en het ging in het kort al volgt:

'... Voordat de Russen aanvallen moeten ze eerst mobiliseren. Dat duurt voor zo'n groot land al gauw iets meer dan zes weken. Dat geeft ons de gelegenheid om eerst de Fransen, onze aartsvijanden, aan te vallen. In zes weken vliegen we door Frankrijk en stappen daarna de trein in om naar het Oostfront te gaan en daar de Russen in de pan te hakken ...'

---

Hoe dat afloopt... Volgende keer!